26-е кола мінскага “Лістапада”

Рознае

26-е кола мінскага “Лістапада”

9 лістапада 2019 а 17:45

Вячаслаў Залуцкі

Мінскі “Лістапад” зрабіў ужо сваё 26-е кола. Гэтым разам выпала паглядзець тры фільмы: пазаконкурсныя “Свістуны” румына Карнэлію Парумбою, “Уяўны воўк” расіянкі Валерыі Гай Германікі і “Цела божае” паляка Яна Камасы.

Ужо вядомы вынікі фестывалю.

«Золата Лiстапада» за найлепшы фільм атрымала стужка «Атлантыда» ўкраінскага рэжысёра Валянціна Васяновіча. Фільм Яна Камасы перамог у конкурсе за найлепшую рэжысуру, атрымаў спецыяльны прыз журы, а  таксама здабыў прыз глядацкіх сімпатый. “Уяўны воўк” узнагароджаны дыпломам «За пашырэнне межаў візуальнага мастацтва кіно».

Карнэлію Парумбою шэсць гадоў таму ўдзельнічаў у “Лістападзе” і атрымаў прыз “за эстэтычную дзёрзкасць”.

Не без сваволі аказаліся і зробленыя ў стылістыцы неа-нуару дэтэктыўныя “Свістуны”. Імпульсам для завязкі вострасюжэтнага фільма пра паліцэйскага-карупцыянера стала мова свісту аднаго з Канарскіх астравоў – настолькі незвычайная, што некаторыя крытыкі так і не разабраліся, ці гэта праўдзівая рэч, ці фантом. Дзёрзкасцю было і тое, што на ролю галоўнага героя быў запрошаны ўзроставы нехарызматычны акцёр.

Рэкламны постар фільма “Свістуны”.

У аснове інтрыгі фільма -- вялікія грошы, якія трэба здабыць; пажылы герой упадае ў каханне да ракавой маладой брунеткі.

І гэта звычайныя сюжэтныя лініі для шматлікіх баевікоў. Выкарыстанне шаблонных сюжэтных хадоў міжволі параджае рызыку стаць надта падобным да нейкіх фільмаў-папярэднікаў. Адносіны героя з гераіняй, перанос дзеяння ў канцы фільма ў Сінгапур міжволі злёгку нагадалі сюжэтныя лініі фільма мяжы тысячагоддзяў “Пастка” з Шонам Конэры і Кэтрын Зетай-Джонс, дзеянне якога адбываецца ў Малайзіі. Такое параўнанне фільм Парумбою вытрымаць не можа. Слаба распрацаваная любоўная лінія ў фільме выглядае як  своеасаблівы “прыдатак” да сюжэту, свайго роду даніна жанру...

Фільм Валерыі Гай Германікі рэалізаваны як трымценнік, нечакана артхаусны.

Але задуманы фільм як прыпавесць.

Дзве гераіні, маці і дачка (яны ж бабуля і маці), ідуць з дыскатэкі начным зімовым лесам да свайго хутара. З імі іх гадовы ўнук і сын, а хутар называецца “Небывалае”.

Ролю бабулі выконвае Юлія Высоцкая, дарэчы, выпускніца Беларускай акадэміі мастацтваў.

Рэкламны постар фільма “Уяўны воўк”.

А побач нібы блукае воўк-людаед.

“Прыйдзе шэранькі ваўчок”. І ён прыходзіць. Спачатку ў выглядзе маскі-галавы, для  хохмы надзетай адным з герояў. Потым у выглядзе мульцікавай карцінкі. Затым – у выглядзе убачанай дачкой анімацыі, на якой істота, падобная на гіганцкага дабермана, aka егіпецкага бога Анубіса, паядае парэшткі чалавека. А, можа, метафарычны “воўк” – гэта проста нешта “патаемнае”, што адбываецца ў гэтай сям’і?

Фільм адкрываецца пралогам пра паўстанне нейкага героя з нябыту, які нібы ўваскрэсе з мёртвых... “Уяўны воўк” заканчваецца працяглымі кадрамі, калі цягнік, у якім сядзіць дачка з сынам, ляціць у ірэальную вогненную прастору. Падчас дыскатэкі (яе галоўная гераіня – бабуля) раптам на кароткі час “разгортваюцца хлябі нябесныя”.

На лясным хутары, дзе адбываецца асноўнае дзеянне, у нейкі момант падлога, сцены і столь ходзяць ходарам – як у казцы. Але гэта казка не для дзяцей.

Паміж маці і дачкой спецыфічныя і вельмі зямныя адносіны: дачка прыехала да маці, каб папрасіць грошай (бабуля асуджальна гаворыць: “табе трэба не бабка, а бабкі”). Дыялогі маці і дачкі часта насычаны абсурднасцю і парадаксальнасцю. У нейкі момант у лесе бабуля гаворыць дачцэ, што для выратавання ад страшэннай пачвары трэба аддаць ёй на з’ядзенне.. ўнука, маўляў, зрабіць так будзе па правілах. Пераважна гэта сімвалічныя карціны і словы, якія дазваляюць гледачу інтэрпрэтаваць убачанае па-свойму.

Рэжысёрка нібыта імкнецца дыстанцыявацца ад засяроджання на сацыяльных праблемах, маскіруе іх пад двухсэнсоўнасцю і сімволікай. Аднак сцэнарый, сюжэт, героі, прагавораныя імі фразы не ў стане гэтую сацыяльную сатыру заглушыць.

Фільм паказвае, што адносіны паміж маці і дачкой добрыя толькі датуль, пакуль яны аб’яднаны агульным страхам. Як толькі страх мінае – гераіні зноў аддаляюцца адна ад адной на прывычную для іх касмічную дыстанцыю.

У фільме ўмела намяшана “ўсяго і ўсякага”. Цэласнаму ўспрыманню фільма перашкодзіла спалучэнне арыгінальных дыялогаў, насычаных моцным падтэкставым “сацыяльным гучаннем”, з проста ткі дзіцячым, аснашчаным мульцікам і анімацыяй, імкненнем расказаць утрапёным слухачам нешта вельмі-вельмі страшнае. Амаль як у піянерскім лагеры. Але, можа, я недаацэньваю шчырасць, непасрэднасць і глыбіню дзіцячых намераў і досведу?..

Фільм польскага рэжысёра Яна Камасы пабудаваны з апорай на рэальныя падзеі. Пасля вызвалення з калоніі для малалетніх дваццацігадовы Даніэль выпадкова замяняе пажылога парафіяльнага ксяндза, у якога ўзнікае патрэба падлячыцца. У выніку імшу і сакраманты на працягу пэўнага часу ў парафіі праводзіць не абазнаны і рукапаложаны законным спосабам ксёндз... а ўчорашні малады злачынца, самазванец. Не вельмі абазнаны ў рытуалах, ён інтуітыўна спрабуе нешта рабіць па-свойму -- і ў выніку гэта добра ўспрымаецца парафіянамі, стомленымі закасцянелай руцінай касцельных парадкаў. У парафіі ёсць свой “шкілет у шафе”: шасцёра маладых людзей загінулі, былі збіты машынай – і гэта доўгі час “не адпускае” іх бацькоў, якія варожа ставяцца да сёмага загінулага. Настолькі, што сёмаму загінуламу і, уласна, вінавайцу аварыі адмоўлена ў пахаванні – і яго прах дагэтуль захоўваецца дома ва ўдавы. Існуе вострае сутыкненне паміж бацькамі загінулых юнакоў і ўдавой кіроўцы, сёмага загінулага. Касцельная закрыстыянка, у якой у гэтай аварыі загінуў сын, штораз піша ўдаве, якая ў парафіі аказалася ізгоем,  абразлівыя, такія не хрысціянскія, лісты-праклёны... Малады “ксёндз” становіцца на бок гнанай грамадствам удавы, спрабуе вылячыць таксама жалобу бацькоў загінулых дзяцей, але гэта настройвае іх супраць яго.

Рэкламны постар фільма “Цела божае”.

Што такое вера? Што такое дабро і што такое зло, ці яны моцна адрозніваюцца адно ад аднаго? Як мы шукаем выкуплення? Якое месца ў сучасным жыцці займаюць касцельныя інстытуцыі? Гэтыя і іншыя пытанні асэнсоўваюцца ў фільме. Заслугоўвае ўвагі выканаўца галоўнай ролі Барташ Бяленя, яму ўдалося паспяхова ўвасобіць такую незвычайную і складаную ролю.

...Перад пачаткам фестывалю генеральны дырэктар “Беларусьфільма” Уладзімір Карачэўскі (студыя, паводле яго слоў, наўмысна не ўдзельнічала ў фестывалі ў конкурсе ігравога кіно) паабяцаў, што цяпер студыя будзе рыхтавацца да сусветных прэм’ер і на наступным фестывалі “выстраліць сур’ёзна”. “2020-ы год для нас будзе знакавым ва ўсіх адносінах”.

То чакаем.

Вам можа спадабацца